Przy pierwszym posiłku na Malcie łatwo zamówić coś znajomego, choć obok czeka lokalna przekąska za kilka kęsów i zupełnie inny smak wyspy. Najłatwiej zacząć od pastizzi albo ftiry, ale wybór zależy od tego, czy masz ochotę na szybki lunch, rybę z sezonowego połowu czy dłuższą kolację.

Na Malcie spróbuj pieczywa, pastizzi i dania z królika
- Pastizzi to kruche wypieki z nadzieniem z ricotty albo grochu.
- Ftira sprawdza się jako sycąca przekąska lub lekki posiłek.
- Stuffat tal-fenek to duszony królik, często podawany z sosem i dodatkami.
- Lampuki i ciasto rybne torta tal-lampuki są sezonowe, więc ich dostępność zależy od pory roku.
- W lokalnej piekarni lub barze łatwiej trafić na prosty posiłek niż przy najbardziej turystycznym deptaku.
Pastizzi i ftira najlepiej pokazują codzienną stronę maltańskiej kuchni
Zapach gorącego ciasta z małej piekarni to dobry trop, gdy pora na szybki posiłek. Pastizzi mają listkujące, kruche ciasto i najczęściej nadzienie z ricotty albo przyprawionego grochu; jada się je na ciepło, bez sztućców. To nieduża przekąska, ale tłuste ciasto potrafi nasycić bardziej, niż sugeruje jej rozmiar.
Na dłuższy lunch lepiej wybrać ftirę, maltański chleb na zakwasie z grubą skórką i lekkim, porowatym środkiem. W wersji kanapkowej znajdziesz w nim między innymi pomidory, oliwę, tuńczyka, kapary i oliwki. Uważam, że to najlepszy wybór, jeśli chcesz spróbować lokalnego pieczywa bez zamawiania dużego, ciężkiego dania.
Samo pieczywo ma tu rangę tradycji, a nie tylko dodatku do obiadu. UNESCO wpisało Il-Ftira, sztukę kulinarną i kulturę maltańskiego płaskiego chleba na zakwasie na listę niematerialnego dziedzictwa w 2020 roku. Opis podkreśla ręczne formowanie bochenków i przekazywanie umiejętności między piekarzami, dlatego ftira to smak, za którym stoi także konkretna praktyka rzemieślnicza.
Królik jest tradycyjnym daniem, ale nazwa „narodowe” nie oznacza urzędowego tytułu
Jeśli na stole pojawia się garnek z wolno duszonym mięsem w pomidorowym sosie, prawdopodobnie zamówiono stuffat tal-fenek. W tradycyjnej wersji królik dusi się z warzywami, czosnkiem, ziołami i pomidorami; często do posiłku dochodzi też makaron z sosem. Smak jest treściwy i swojski, a nie delikatnie morski, jak mogłoby sugerować położenie wyspy.
Królik bywa nazywany narodowym daniem Malty, lecz to określenie funkcjonuje w opisach kulinarnych jako zwyczajowe. Narodowy rejestr tradycyjnych produktów rolno-spożywczych Malty opisuje rabbit stew jako tradycyjne danie, ale samo to ujęcie nie ustanawia mu formalnego tytułu dania narodowego. Rozróżnienie jest proste: królik ma mocne miejsce w kuchni i tradycji, lecz popularna etykieta nie jest tym samym co urzędowe wyróżnienie.
Przy okazji sprawdź, czy menu oferuje fenkata, czyli ucztę z królika, a nie tylko pojedynczą porcję gulaszu. W niektórych miejscach posiłek obejmuje najpierw makaron z sosem króliczym, a później mięso; przed zamówieniem dobrze więc ustalić, jaką wersję serwuje restauracja. Jeśli podróżujesz po kilku krajach i porównujesz budżet na posiłki, pomocne mogą być też informacje o cenach obiadu w Pradze.
Rybę lampuki zamawiaj wtedy, gdy trwa sezon połowowy
Na wyspie otoczonej morzem łatwo założyć, że każda lokalna ryba jest dostępna przez cały rok. Lampuki, maltańska nazwa ryby mahi-mahi, pojawia się jednak sezonowo. Jesienią pytaj o nią w restauracji, a zwłaszcza o torta tal-lampuki, czyli wytrawne ciasto z rybnym nadzieniem.
Nie ma sensu traktować sezonowej potrawy jak gwarantowanej pozycji w każdym menu. Jeśli lampuki akurat nie ma, spróbuj aljotty, rybnej zupy z pomidorami, czosnkiem, ziołami i ryżem, albo zamów świeżą rybę oferowaną danego dnia. Przy planowaniu wydatków na wyjazd możesz osobno sprawdzić ceny piwa w Czechach; to przydatny punkt odniesienia przy porównywaniu budżetu w różnych destynacjach, choć nie mówi nic o cenach na Malcie.
Imqaret, bigilla i ġbejniet domykają maltańskie menu
Po głównym daniu nie trzeba szukać kolejnego dużego talerza. Na słodko wybierz imqaret, smażone ciastka z nadzieniem daktylowym, często pachnące przyprawami. To mała porcja deseru, która dobrze pasuje do kawy albo spaceru po mieście.
Jeśli wolisz coś wytrawnego, zamów bigillę, pastę z bobu podawaną z pieczywem i dodatkami. Spróbuj też ġbejniet, niewielkich serów z mleka owczego lub koziego, dostępnych w wersji świeżej albo dojrzewającej. Świeże są łagodniejsze, dojrzewające mają wyraźniejszy, bardziej słony smak, więc dobrze zamówić kilka do podziału.
Różne menu i receptury pokazują, że kuchnia Malty nie sprowadza się do jednego „narodowego” talerza. Pieczywo, sery, ryby i przekąski opowiadają o niej równie dużo jak królik, zwłaszcza gdy zamówisz je w mniejszych porcjach i spróbujesz kilku smaków.
Najlepszy wybór zależy od pory dnia i sezonu
Gdy masz tylko chwilę, wybierz ciepłe pastizzi; na lunch sprawdzi się ftira, a na dłuższą kolację królik albo ryba dostępna w danym sezonie. Jesienią pytaj o lampuki, a poza sezonem nie traktuj jej braku w menu jako powodu, by rezygnować z lokalnej kuchni. Ta prosta zasada pomaga uniknąć rozczarowania i zostawia miejsce na dania, które akurat są świeże.
Szukaj piekarni, barów i restauracji poza najbardziej ruchliwymi ciągami turystycznymi, bo tam częściej trafisz na przekąski i posiłki jedzone na co dzień. Gdy na stoliku ląduje ftira zamiast przypadkowej kanapki, łatwiej poczuć, że maltańskie jedzenie zaczyna się od zwykłego chleba, a dopiero potem prowadzi do gulaszu, ryby czy deseru.